Kostaki Konağı’nın söyledikleri

Kostaki Konağı Trabzon‘un Zeytinlik Caddesi‘nde bulunan, bugün arkeolojik ve etnografik yapıların sergilendiği Trabzon Müzesi olarak hizmet veren bir konak yapısıdır. 1900’lü yılların başında Kostaki Teophylaktos tarafından yaptırılmıştır. 1917 yılında iflas eden Kostaki’nin bütün mal varlığına el konmuştur ve böylece konak Nemlioğlu ailesi tarafından satın alınmıştır. 1924 yılında Mustafa Kemal Atatürk de Trabzon ziyaretinde eşiyle beraber birkaç gün bu konakta kalmıştır.

k_Eray_Kostaki_THEOPHYLAKTOS

Konak, yerel mimariden birçok yönüyle ayrılmaştadır. Üslup olarak eklektik bir yapıda bulunmaktadır, simetrik bir yapı değildir ve çatı örtüleri dahi farklı yükseklikte ve biçimlerdedir. Yapısal özgünlüğünün yanısıra konak kendi içerisinde birçok mesajlar içermektedir.

Bu mesajların başlıcası aşktır. Kostaki’nin, gençliğinde sevdiği kızı, kızın babasının Kostaki’yi kendilerine layık görmemesi nedeniyle alamaması üzerine hırslanmasıyla yaptığı bu konakta, konağın yapılış amacı olan aşkın işlenmemesini beklemek olmazdı. Bu mesajı yansıtmak için süslemelerden faydalanılmıştır. Giriş katının tavan süslemelerinde aşk ve güzellik tanrıçası Afrodit ve Venüs figürleri ile aşk tanrısı Eros figürü yer almaktadır.

afrodit

afrodit

venüs

venüs

eros

eros

Aşk ile çok yakından ilişkili olan coşkuyu tanımlamak için ise bolca Barok/Rokoko tarzı süslemeler kullanılmış ve ritmik bitki motiflerinden faydalanılmıştır.

bitki.jpg

Konakla beraber gösterilmek istenen bir diğer mesaj ise şüphesiz sosyal statü olacaktı. Çünkü yukarıda da söylediğimiz gibi sevdiği kızın ailesine layık görülmeyen bir adamın hırsı söz konusuydu. Nitekim bu mesaj, gerek süslemeler ile, gerek mimari üslup ile, gerekse malzeme ile yansıtılmaya çalışılmıştır. Konağa henüz giriş merdivenlerinin korkuluk başlarında görkemin simgesi olan kuğu başıyla beraber barışın simgesi zeytin dalları kullanılmıştır.

kuğu.jpg

Yine görkemi vurgulamak amacıyla zemin kat pencerelerinin üst kısmında kraliyet tacı şeklinde taş oymalar kullanılmıştır.

Görkemin yanı sıra konakta bolluk ve bereketi göstermek amacıyla yemek odasının tavanlarına meyve-sebze konulu natürmortlar işlenmiştir. Kazancı ve hitabeti temsil etmesi amacıyla ise oyun odasının tavanında asasıyla beraber Hermes figürü, giriş holünün tavanında da yine Hermes figürü yer almaktadır. Varlık sahibi insanların kentte var olan tipolojiye aykırı yapılar yaparak statülerini gösterdikleri bilinmektedir. Kostaki konağı da taşıdığı çevresinden farklı mimari üslubuyla da statüsünü ön plana çıkarmaktadır. Yalnızca cephesindeki farklılıklar değil, iç mekan organizasyonundaki detaylarla da bu farklılık vurgulanmaktadır. Örneğin hemen girişte bulunan balo salonu davetlere önem veren bir sosyal sınıfın yaşam tarzını temsil etmektedir. Konağın malzemelerinin büyük çoğunluğu İtalya ve Rusya‘dan getirtilerek malzeme yönünden de farklılıklar sağlanmıştır.

Konağın verdiği temel mesajlardan biri de kalıcılıktır. Giriş holünün duvarına koruyucu olarak kanatlı aslan figürü yerleştirilmiştir. Konağın yüz yıldan fazla bir zamandır çeşitli işlev değişikliklerine uğrasa dahi hala varlığını tüm görkemiyle sürdürüyor olması ve anlaşılan o ki sürdürmeye de devam edecek olması da tabi kalıcılığın en büyük simgesi olarak düşünülebilir.

Son olarak belirteyim; yolu Trabzon’a düşüp gezmek isteyen olursa zannediyorum 5 TL karşılığında gezilebiliyor ve haftanın her günü 09.00-19.00 arasında açık bulunuyor.

 

 

 

Kaynak: Aydıntan, E. , Gül, E. Ö. , Büyükçam, S. F. , İsmailoğlu, S. (2015). Bir Konağın Söylemleri. Yapı Dergisi, 408, 90-96.

 

 

 

Reklam

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s